گلشیرینینگ آیتماغئتدا 2 آیدئم

بخش هفتم: تــــعـــداد پــر د ه هـــای د و تــــار

براساس بعضی از روایات، در گذشته پرده های دوتار کمتر از 13 عدد بوده اند. در در دامبوره های قزاقها تعداد پرده ها در بعضی از آنها 7-8 عدد بوده است. ولیکن در حال حاضر به 12-14 عدد میرسد.

این روند در دوتارهای ترکمنی نیز طی شده است. به استناد اظهارات بعضی از پیش کسوتان نوازنده دوتار قیل از انقلاب اکتبر در ناحّیه داش اوغوز از دوتاریکه 7 پرده داشته اطّلاعات میدهند. علاوه بر اینها در مورد روند پیدایش هشتمین پرده دوتار در نزد ترکمنها به سند جالبی برخورد میکنیم. با توجّه به بعضی از حدسیّـات، این پرده تا اواخر قرن نوزدهم در دوتارهای ترکمنی نبوده است. این پرده برای اوّلین بار بسته به نیاز اجرای کامل آواز از جانب نوازندگان ترکمن ایجاد شده است. بهمین جهت آنرا "ترکمن پرده سی" یعنی "پرده ترکمنی" ملّقب کرده اند. در نزد قزّاقها و قرقیزها به هشتمین پرده دامبوره هایشان "ترکمن پرده سی" مینامند. در قاراقالپاغستان این پرده را تا به امروز بسته نشده است. در این مورد آرتیست خلق جمهوری ترکمنستان عطا عابلیف آنطوریکه شاهد عینی قضیه بوده است، تعریف میکند. " – یکی از باغشیهای قاراقالپاغستان خواسته بود یک دوتار ترکمنی داشته باشد. بهمین سبب نزد یکی از استاهای دوتار ساز ترکمن آمده بود. از او خواهش کرده بود که دوتاری برایش بسازد. هنگامیکه دوتار خواسته شده آماده شده بود، بدست میگیرد و بلافاصله شروع به باز کردن هشتمین پرده آن مینماید. وقتیکه استا علّت را جویا میشوند او جواب میدهد: " – باغشیهای قاراقالپاق به این پرده نیایزی ندارند." . بعداً دوتارش را کوک کرده آوازیکه بنام "آق تنت" معروف بود اجراء میکند. این آواز را با تفاوت محسوسی از آواز " تونی دریا " یعنی "دریای متلاطم" ترکمنی را اجراء نموده و آنچه که اساساً خاصّیت ملّی مخصوص قاراقالپاقها را نمایان میساخت عدم وجود پرده هشتم بوده است. یعنی نوازنده از پرده هفتم بلافاصله به پرده نهم سرازیر میشده است.

جهت مطالعه ادامه مطلب کلیک کنـــید

مقایسه ی سازهای دوتار و تنبور - وبلاگ تــنــبـــور

این مطلب باتوجه به سوال یکی از دوستان دوتار و تنبور را مقایسه می کنم.

دوتار، سازي است شبيه به سه تار كه كاسه آن به شكل گلابي است و روي كاسه آن چوب قرار دارد، چنانچه از نامش پيداست داراي دو سيم است و به وسيله انگشت نواخته مي شود و مضراب ندارد. طول دسته آن حدود 60 سانتي متر و مجموعا طول ساز يك متر مي باشد. اين ساز را مي توان در آسياي مرکـزي، خاورميانه، و شمال شرقي چـين پـيـدا کرد. جـد اين ساز به احتمال زياد، تـنـبـور خراساني، است که شکـل آن در کـتاب الموسيقي الخبر، فارابي در قـرن دهـم شرح داده شده است.در ايران، نواختن دوتار در نواحي شمال، جنوب و شرق استان خراسان، بخوصوص در بـين تـرکمن ها، و گـرگـان ، گـنـبـد و جنوب شرق ايران نيز متداول مي باشد. دوتار را در فاصله چهـار يا پـنج کوک مي کـنند كه طريـقـه کوک کردن آن در مناطق مختـلف کـمي با هـم فرق دارد.دو نوع مختـلف از چوب در ساختمان دوتار مورد استـفاده قرار مي گيرد. قسمت گـلابي شکـل آن را از چـوب درخت شاه توت و قسمت گـردن آن را از چوب زردآلو يا درخت گـردو تهـيه مي کـنـند.در قـديم زه هـاي آن را از روده حيوانات تهـيه مي کـردند، ولي امروزه آن را از نايلون يا سيم هاي فولادي تـهـيه مي کـنـند که هـم بهـتر مقاومت مي کـند و هـم ارزان تر است.تکـنيک نواختـن دوتار مرکب است از کـشيدن تارها بدون استـفاده از مضراب و بـدنبال آن حرکات نزولي و صعـودي که تـقـريـباً تمام انگـشتان را درگير نواختـن آن مي کـنـد. از برجسته ترین نوازندگان این ساز می توان به حاج قربان سلیمانی استاد غلامعلی پورعطایی و حاج عثمان محمد پرست اشاره کرد.حال با توجه به مطالب قبلی که به معرفی تنبور اشاره داشته بودم می توانید شباهت ها و تفاوت های دوتار و تنبور را حدس بزنید.

نسخه اصلی

یادگیری موسیقی توانایی مغز را تقویت می کند

نتایج تحقیقات عصب شناسان آمریکایی نشان می دهد که برگزاری کلاس های موسیقی در مدارس به دلیل تاثیرات موسیقی روی مغز به توانایی خواندن و نوشتن دانش آموزان کمک می کند. محققان دانشگاه شمال غربی در ایلینویز که نتایج یافته های خود را در مجله "آکادمی  ملی علوم آمریکا" (PNAS) منتشر کرده اند، کشف کردند که تمرین درس موسیقی مکانیزم های نورونی را حتی در یادگیری زبان تقویت می کنند....

جهت مطالعه ادامه مطلب کلیک کنـــید

بــخــش شــشــم: عنوان پرده های دوتار در نزد ترکمنان

علاوه بر آن روابط زناشوئی ترکمنها با دختران فارس زبان مجموعاً شرایطی را بوجود آورده است که بر ورود و صدور زبان و موسیقی دو ملّت مؤثّر بوده است.

براساس درک و تحلیل شرایط فوق کلمه "پرده" در همان راستا در زبان ترکمنی مورد استعمال قرار گرفته است. همچنین نامگذاری هر کدام از پرده ها در زبان فارسی مانند حجاز، اصفهان، عشّاق، خرّم، زنبور، پرده قمری و پرده یاقوت امثالهم بهمین ترتیب بوده است.

در گذشته باغشیها و نوازندگان ترکمن نیز با توجّه به مطلوبیّت هنری، هرکدام از پرده های دوتار را با عنوانهای مختلف نامگذاری کرده اند. این عنوانها بهمین سادگی شکل نگرفته است، بلکه ثمره تجارب سالهای متمادّی و خاستگاه آن احساسات قلبی نوازندگان که هر کدام از پرده ها را با تآثیرات پایدار ویژگیهایش، بویژه با خصوصیّات ملفوظ خود ملقّب نموده اند. اگر بخواهیم بگوئیم که نامهای پرده ها در ایّام خود با معیار مشخّصی جای سواد نت نویسی امروزی موسیقی را پر کرده است، حرفی به گزاف نگفته ایم. علت اش این است که استادان دوتار در هنگام تعلیم و آموزش به شاگردان خود این عنوانها را بکار میگرفته اند. برای مثال، شاگرد گوش بزنگ آماده است تا اینکه استادش بگوید که، " – باش پرده را بگیر!" انگشت شاگرد در حال بر روی پرده اوّل قرار میگرفته است. ...

جهت مطالعه ادامه مطلب کلیک کنـــید