مختومقلی فراغی - دیوان

در حال حاضر در جهت پژوهش و تفحّص در مورد تاريخ فرهنگ و تمدّن ترکمن از جانب پژوهشگران تاريخ و محققين صنايع هنری با اشتياق و افتخار تحقيق و بررسی ميشود. البتّه يافته های مربوط به تاريخ فرهنگ و تمدّن اين خلق محدود به اين مثالها نيست، چون در اين راستا فعّاليّتهای چشمگيری در عرصه های مختلف علوم پژوهشی صورت ميگيرد. امّا متأسّفانه بايد بی پيرايه اذعان نمود که تحقيق در مورد موسيقی ترکمنی نيازهای روحی مردم را آنچنانکه جوابگوی باشد، ارضاء نميکند. براساس داده های تاريخی پروسه الحاق کلمه " ترکمن" از قرون هشتم تا دهم ميلادی بوجود آمده است. امّا آموزش و درک علمی از موسيقی ترکمنی بطوريکه برای ما آشکار است، هنوز از قرن نوزدهم دور نميشود. با وجود اين اطلاعات و آگاهيهائيکه مربوط به آن قرن باشد، هنوز بطور کامل مشخّص و کشف نشده است. نوازندگان و پيشکسوتان موسيقی ترکمنی که مربوط به قرن نوزدهم باشد، مانند استاد قول گلدی، آمانگلدی گؤنی، کل بخشی ( الله بردی)، چودوربخشی که با وجود اينکه در بين مردم نامشان معروف است. امّا در باره زندگی و آثار آنها پژوهش و تحقيقات لازم که نياز جامعه را برآورد کند، نشده است. يکی از محققينی که در قرن گذشته برای اوّلين بار در مورد فرهنگ موسيقی ترکمنی بطور علمی تفحص کرده موسيقدان و پژوهشگر روسی و. آ. اوسپنسکی ميباشد که در مورد موسيقی ترکمنی تحقيقات و آثارهای علمی ژرفی به انجام رسانيده است. او در سالهای 1925-1926/م. در پی تحقيقات خود کتابی در باره موسيقی ترکمنی بنام " ترکمنسکايا موزيکا (موسيقی ترکمنی)" به عبارت ديگر " موسيقی- اکسپانتسيا، اتنوگرافيک من در ترکمنستان" را که به بخشی ها و نوازندگان آن دوره هديه گرديده بود، تحرير نموده است. اين پژوهش شروع اوّلين قدم در مورد اين هنر بوده است. امّا اين شروع مشتاقانه تاکنون به اندازه نيازش پر بار نگرديده، بلکه در حکم يک اثر مأخذی و مرجع علمی بجا مانده است. و. آ. اوسپنسکی که عنوان قهرمان خلق در جمهوری ترکمنستان شوروی سابق را بر خود احراز نموده است، بعنوان يک آهنگساز، با استعداد ژرف، دانشمندی توانا، تحقيقاتی که او در عرصه موسيقی ترکمنی به انجام رسانيده، خدمتی بس بزرگ بوده است. بايد اذعان کرد که او موسيقی ترکمنی را در آن برهه از تاريخ بطور کلّی فقط در مدّت هفت ماه ( از اواخر ماه اگوست ماههای سپتامبر، اکتبر سال 1925، همچنين از اواخر فورال تا اواسط ژوئن سال 1926/م.) تحقيق و تفحص کرده است. البّته اين مهلت برای يک محقق متخصص به موسيقی مهلت کمی محسوب نميشود. وليکن چيزی که هست نه در ماهها، بلکه هنری که در طول قرنها بايد تحقيق و تفحّص بشود، متأسّفانه آوازش از دور شنيده ميشود. پايه و مقام آن بزرگ است. برای فراگيری چنين هنر پر شکوهلازم است که نوازنده در اين صنايع هنری عجين کردد. اگر در آينده از جانب متخصصين ملّی هنر وموسيقی و آهنگسازانمان اطلّاعات ذيقيمتی که در لابلای صفحات تاريخ اعصار نهفته است، درآورده شود، درآن صورت در پربار کردن هيجانات استاتيکی موسيقی ترکمن بی شک بهترين نمونه کارهای علمی را فراهیم آورد. ... این مبحث را در این اینک دنبال کنید! ..........ه