|
|
مصاحبه استاد جلال سوقی با لطيف ايزدي خبرنگار هفته نامه "صحرا"
آق قلا دیار شعر و هنر است. شاعران و هنرمندانی که با آثار خود شور و نشاط و طراوت را در جامعه دمیده اند و نقش برجسته ای در احیای فرهنگ و هنر موسیقی ترکمن دارند. یکی از این هنرمندان قدیمی شهرمان، جلال سوقی است.
در یکی از روزهای جمعه بهمن ماه ۱۳۸۷ به همراه دوستم عثمان اکرامی (مسئول سايت اولكأميز) در سالن غذاخوری سنتی جلال سوقی با وی به گفتگو می نشینیم.
مصاحبه ما با ساز آغاز می شود و با ساز و آواز به پایان میرسد. به این امید که بتوانیم هنرمندان خودرا قدر بداریم و ارج بنهيم. چرا که هنرمندان هرجامعه انسانهای شریف و با ارزشی هستند که بر پویائی و بالندگی و طراوت جوامع تأثیر مثبت و بسزائی می گذارند. همانگونه که گفته اند (هنر برتر از گوهر آمد پدید!).
جلال سوقی در یکی از روزهای سال ۱۳۳۸ شمسی در آق قلا چشم به جهان می گشاید. در سن ده سالگی پدرش تایماز ملا را از دست می دهد و درد یتیمی را می چشد و با فقر و نداری دست و پنجه نرم می کند. آن روزها برایش سخت و طاقت فرسا می گذرد. یکسال پس از فوت پدر توسط دوستان برادرش لطیف سوقی به رادیو گرگان راه می یابد و مجری برنامه کودک (چاغالار برنامه سی) می شود. وی در این دوران استعداد والای هنری خودرا به ظهور می رساند.
دو سال در رادیو کار می کند. آن زمان رادیو مخاطبان بسیاری داشت و نقش عمده ای در رشد و اعتلای فرهنگ و ادبیات و هنر جامعه ایفا میکرد.
وی مهارت لازم را در دوران مدرسه پیدا می کند. بعداز اخذ دیپلم مدرسه را رها می کند و در سال ۱۳۵۳ برای اولین بار به همراه زنده یاد حاجی سوقی در مجالس عروسی ترکمن صحرا به اجرای موسیقی با دف و آکاردئون می پردازد. جلال سپس به خوانندگی روی می آورد. از جمله اولین آثار او اجرای ۱۵ ترانه بصورت کاست در سال ۵۸ است که مورد استقبال شدید دوستداران موسیقی قرار می گیرد و تقریبا در اکثر مناطق ترکمنصحرا کاست وی توزیع می گردد.
جلال با علاقه شدیدی که به موسیقی سنتی داشت و با الگو گرفتن از خوانندگان بزرگی چون سخی جبار ، آنابردی آتدان، ... ترانه های سنتی را با آکاردئون اجرا می کرد که در نوع خود برای مشتاقان موسیقی بسیار جذاب بود.
وی بیش از سیصد ترانه ترکمنی را می نوازد و می خواند. ترانه های مختلفی چون اخلاقی، اجتماعی، عرفانی، دارند. ...
در سال ۶۲ - ۶۳ با حمایت شورای شهر مخصوصا وهاب یلمه و شهردار وقت (بابا آل هؤوز) مدیریت اجرای موسیقی را در سطح آق قلا بر عهده می گیرد و کلاسهای آموزش دوتار را با استفاده از استادان به مدت دو سال برگزار می کند که نواختن دوتار را به سی نفر از هنرجویان منطقه تعلیم می دهد.
به گفته خودش نام وی در کتاب ترکمن های جهان در قسمت هنر به عنوان یشکسوت و اولین آکاردئونیست استراده آق قلا به ثبت رسیده است که این را افتخاری بزرگ می داند.
جلال سوقی ترانه های ترکمن را به انواع زیر تقسیم میکند:
اول ترانه هائی که عاشقانه نامیده می شوند و منظور ترانه هائی که از عشق به زیبائی ها و طبیعت و عشق به خدا و اعضای خانواده و دوستان خوب است. در این نوع ترانه ها گاهی از دوری و هجران دوستان نیز صحبت می شود.
دوم ترانه های اخلاقی و عرفانی که انسانها را به اخلاق و رفتار نیک دعوت می کند و بدی ها را دور می دارد.
سوم ترانه های مربوط به آئین سنتی که از زمانهای بسیار قدیم مانده و سینه به سینه نقل شده و تا به امروز رسیده است. مثل لاله ها، هودی ها، اوچ دپدی ها و امثالهم.
چهارم ترانه های کودکانه که در وصف ویژگی ها و حالات کودکان می باشد.
جلال سوقی دنیای موسیقی را دنیائی شیرین و بسیار عجیب و جذاب می داند که قابل وصف نیستند. معدود نوازندگان و هنرمندانی هستند که وارد دنیای واقعی موسیقی می شوند. وی دوتار و کمانچه را یکی از متعالی ترین آلات موسیقی می داند. جلال می گوید: "زندگی با موسیقی شیرین است ما ناخودآگاه با موسیقی سر و کار داریم، موسیقی برگرفته شده از طبیعت است.". وی در پایان سخنانش می گوید: "مسئولین هنرمندان را دریابند و آنها را حمایت کنند!".
